DE AFGESCHEIDENEN
 

Marrum - Westernijkerk

 
Ten tijde van de Afscheiding had Marrum een bevolking van ca. 1050 zielen. De Hervormde gemeente werd geleid door ds. Jother Balthazar de Boer die meer dan 40 jaar predikant in Marrum is geweest en niets van de Afgescheidenen moest hebben. Westernijkerk had destijds ongeveer 250 inwoners en had een eigen kerk.
Op 4 december 1835, een dag nadat hij de Afgescheiden kerken in Ferwerd en Blija had gesticht, kwam ds. de Cock aan in Marrum en preekte 's morgens bij schipper Ate Jans Feenstra in huis voor een gehoor van niet meer dan 20 personen. 's Avonds heeft de Cock de Afgescheiden gemeente van Marrum bij boer Dirk M. Koopmans geïnstitueerd. Dirk Koopmans was een aanzienlijke boer en was de schoonzoon van de befaamde ouderling Pieter Symens van der Woude (zie ook: Wanswerd-Birdaard).
De nieuwe gemeente leunde niet bepaald achterover maar hield in deze decembermaand elke zondag diensten van 09.00 - 11.00 uur en van 13.00 - 15.00 uur met, overeenkomstig de wettelijke bepaling, niet meer dan 20 aanwezigen. Echter, in januari 1836 stoorde men zich niet langer aan dit voorgeschreven maximum; iedereen mocht binnen voor zover de ruimte het toeliet en er ging nu een oefenaar voor. Natuurlijk werden nu de grietman en politie wakker; bovendien lag er nog het schrijven van de Gouverneur van januari 1836 aan de grietmannen om op de Afgescheidenen te letten. Want in een dorp valt het uiteraard op als men elke zondag en ook wel op een avond in de week zo'n 50 - 60 of meer mensen het eenvoudige huis of een schuur van een mededorpeling ziet binnengaan. Veldwachter Frans Fortuin en zijn assistent uit Ferwerd -Gerben Broekens- maakten dan ook drukke tijden mee:

- 17 januari : bijeenkomst in het huis van Grietje Melles Boersma, ca. 80 aanwezigen
- 20 januari : bijeenkomst in het huis van Jetske Hettes Miersma, ca. 50 aanwezigen
- 21 januari : bijeenkomst in het huis van Dieuwke Joekes van der Velde, ca. 30 aanwezigen
- 24 januari : bijeenkomst in het huis van Dieuwke Joekes van der Velde, ca. 30 aanwezigen (ochtend)
- 24 januari : bijeenkomst in het huis van Dieuwke Joekes van der Velde, ca. 40 aanwezigen (middag)
- 27 januari : bijeenkomst in het huis van Jetske Hettes Miersma, ca. 50 - 60 aanwezigen
- 28 januari : bijeenkomst in het huis van Dieuwke Joekes van der Velde, ca. 50 aanwezigen
- 31 januari : bijeenkomst in de schuur van Dirk M. Koopmans, ca. 200 aanwezigen (ochtend)
- 31 januari : bijeenkomst in de schuur van Dirk M. Kooopmans, ca. 100 aanwezigen (middag)

Dit ging zo door in februari maar veldwachter Fortuin had er inmiddels zijn buik van vol en begon boetes uit te schrijven. Binnen een paar weken liepen die zo hoog op dat de Afgescheidenen zich weer aan het maximum van 20 gingen houden met dien verstande dat het aantal locaties werd uitgebreid: eerst in 2 huizen, later in 3 of 4.
Dat is te zeggen: op zaterdag 28 mei 1836 arriveerde ds. van Velzen in Marrum. Zijn naam was hem al vooruit gegaan en iedereen wist dat hij de volgende dag zowel in de ochtend als in de middag zou preken in de schuur van boer Dirk M. Koopmans. Die was bij beide gelegenheden dan ook stampvol: meer dan 500 mensen uit de hele omgeving waren toegestroomd. Natuurlijk kwam ook nu veldwachter Fortuin weer in aktie, samen met assistent Broekens. Om een lang verhaal verder kort te houden: slecht drie Afgescheidenen (Pieter J. Ferwerda, Ate J. Feenstra en gastheer Dirk M. Koopmans) werden beboet. De boetes waren evenwel niet misselijk: fl. 100,-- per persoon plus de proceskosten.

In totaal werd aan de Afgescheidenen in Marrum een bedrag van fl. 615,-- aan boetes opgelegd hetgeen voor die tijd een aanzienlijk bedrag was (ter vergelijking: in 1836 bedroeg het totaal bedrag in heel Friesland fl. 6.860,--)

Terug nu naar de eerste leden van de Afgescheiden kerk in Marrum:

Pieter Jacobs Ferwerda
(weduwnaar van Attje Theunis Wendelaar)
 
Ate Jans Feenstra & Trijntje Wytzes de Jong
 
Dirk Martens Koopmans & Grietje Pieters van der Woude
 
Pieter Rinzes Tolsma & Aaltje Ydes Koopmans
 
Teunis Everts Wendelaar & Lijsbert Eeltjes Dijkstra
 
Jan Jurjens Hoekstra & Jantje Ydes Koopmans
 
Oene Jans de Vries & Menke Sytses Koopmans
 
Tjerk Jans van Dijk & Yttje Wytzes Terpstra
 
Sjoerd Wytzes Terpstra & Ybeltje Jans Wierstra
 
Jouke Watzes van Dijk & Jantje Jurjens Hoekstra
 
Ruurd W. Aardema & Jeltje G. Beenen
 
Sybren Baukes Stelpstra & Antje Sakes Boonstra
 
Tjeerd Douwes Visbeek & Trijntje Jans Koopmans
 
Hendrik Harmens Flootman & Sjoukje Andries Steegstra
 
Doede Jelles Braaksma & Jetske Hendriks Hemkes
 
Tjalling Minzes Buursma & Antje Kornelis Bouma
 
Sytske Hettes Miersma
(weduwe van Pieter Rinses Nieuwsma)
 
 Wybe Kornelis Bijlsma & Rinske Dirks Wiersma
 
Dieuwke Joekes van der Velde
(weduwe van Willem Jans Koolhaas)
 
Lammert Gerrits Steen
(weduwnaar van Joukje Hendriks Bergsma)
 
Joost Hettes Miersma & Trijntje Ruurds Wierstra
 
Sjoerd Harmens Hoekstra & Marijke Jurjens van der Wal/Steegstra
 
Dirk Moorhoff & Hermijntje Jacobs
 
Jetske Hettes Miersma
(weduwe van Hein Willems Hijma)
 
Klaas Binderts Kuiphof
 
Johannes H. Smit
 
Willem Heins Hijma
 
Jan D. Wijngaarden
 
Grietje Melles Boersma
 
Maaike Pieters Ferwerda
 
Ytje P. van Loon
 
Aukje Sjoerds Terpstra
 
Sybrigje S. Steenstra
 
Grietje Gosses van Tuin
 
Aaltje W. Stolts
 
Trijntje Tietes van der Veen
 
Lysbert Andries Steegstra
 
Grietje Heins Hijma

Met schriftelijke toestemming van uitgeverij De Vuurbaak overgenomen uit:
"De Afscheiding van 1834 in Friesland - Deel 1: de classis Wanswerd (Dokkum) van de Afgescheiden kerken" door Dr. J Wesseling.